Blog van Arjan Berkhuysen

Kermis of verrijking

woensdag 7 september 2016
Blog van Arjan Berkhuysen

“Kermis of verrijking”, dat was de vraag die mij afgelopen vrijdagavond bezig hield. Ik was uitgenodigd om de presentatie mee te maken van het icoon project Afsluitdijk door Daan Roosegaarde. Spannend, want de wereldwijd erkende kunstenaar staat er om bekend dat hij graag gebruikt maakt van licht in zijn projecten. En laat het Waddengebied zich nu juist opmaken als Dark Sky gebied, een plek waar je in Nederland nog echte duisternis kan ervaren en een overweldigende hoeveelheid sterren kan zien.

Het valt mee, was mijn conclusie na het bekijken van de uiteindelijke plannen. Het meest verstorende zijn misschien de geplande grote vliegers die licht geven, maar die zijn tijdelijk en dus te plannen wanneer de vogeltrek voorbij is. Toen vervolgens het ‘Waterlicht’ project startte, waarbij er blauwe golven in de lucht werden nagebootst binnen de kom van Breezanddijk, werd ik enthousiast. Dit was wel heel erg mooi. Als je onder de blauwe golven staat voel je een wonderlijke beklemming, alsof je gevangen bent binnen het water en de dijken van Rijkswaterstaat. Als je er boven staat, vanaf de dijk, biedt het een betoverend schouwspel waarbij  je als vanzelf stil gaat staan en ademloos blijft kijken. Dit voelde als verrijking.

Toch miste ik het échte verhaal van icoon Afsluitdijk. Het verhaal dat onze waterbouw zich in de afgelopen eeuw ingrijpend heeft ontwikkeld. Alle aanwezigen bleven lof zingen over de Afsluitdijk met de rechte lijnen. Maar die rechte lijnen dwars door de natuur staan ook voor de grootste ecoramp die Nederland ooit heeft gekend. Begrijpelijk voor 1932, maar niet meer van deze tijd. Nu zouden we het anders doen, en daar zijn we dan ook terecht mee bezig. Dat verhaal mag wel iets meer worden uitgelicht wat mij betreft (letterlijk en figuurlijk dan he). In de afgelopen jaren heeft onze waterbouw niet stil gestaan. We zijn nu bezig met een vismigratierivier, die met kronkelende lijnen een stuk dynamiek en verbinding tussen zoet en zout herstelt. We zijn door schande en schade wijs geworden en bouwen nu met natuur. Dat is een verhaal dat wereldwijd verteld mag worden. Dat is voor mij het echte verhaal van icoon Afsluitdijk. 

De Afsluitdijk staat voor lef, vertelde Daan Roosegaarde. Dat we als Nederlanders dat destijds zomaar durfden te bouwen. Die lef zie ik nu weer, nu we mondiaal voorop lopen door een vismigratierivier te gaan bouwen met alle onzekerheden die daar bij horen. Dan hebben we naast een rijk verleden ook een rijk verhaal.