WADWETEN

‘WadWeten’ verschijnt wekelijks in de digitale nieuwsbrief (aanmelden kan hiernaast op de pagina onder "Nieuwsbrief") en op de websites van de Waddenvereniging en de Waddenacademie. In deze serie artikelen wordt het waddengebied beschreven vanuit verschillende onderzoeksdisciplines, zoals de biologie, de geologie en de cultuurhistorie. Een wetenschappelijke benadering in heldere taal. De berichten worden beurtelings geschreven door dr. Maria van Leeuwe, projectmedewerker van de Waddenvereniging en dr.Tim van Oijen, wetenschappelijk medewerker van de Waddenacademie.

DE KINDERKAMER VAN DE NOORDZEE

vrijdag 12 februari 2010

door Maria van Leeuwe

De Waddenzee is de kinderkamer voor veel vis uit de Noordzee. Na het uitkomen van de eieren trekken veel jonge vislarven in het vroege voorjaar de Waddenzee binnen. Het warmere zeewater, het rijke voedselaanbod en de afwezigheid van predatoren bieden de ideale omstandigheden om op te groeien. Maar voor sommige vissoorten lijkt de klimaatverandering roet in het eten te gooien.

Jonge platvis

Onder de soorten die gebruik maken van de kinderkamer bevinden zich de schol en tong. De jonge schol trekt begin april als eerste naar de Waddenzee. Zij heeft een relatief lang groeiseizoen en verblijft meer dan vier maanden in de Waddenzee.
De jonge tong komt later aan, en verblijft er ook korter. Zij maakt een snelle groei door tussen mei en juli. Eind augustus zijn de eerstejaars tong en schol weer weggetrokken uit de Waddenzee.

Veranderingen in de laatste dertig jaar

De laatste decennia is de bezetting van de kinderkamer aan het veranderen. Door overbevissing in de Noordzee trekt er minder vis naar de Waddenzee. Zeer waarschijnlijk zijn de populaties in de Waddenzee zelf afgenomen door de bijvangst van lokale visserijactiviteiten.
Hoewel schol en tong sinds de jaren zeventig in de Waddenzee in aantal zijn afgenomen, blijkt de eerstejaars tong gemiddeld met 20% in lengte te zijn toegenomen. Tegelijkertijd zijn er onderling verschuivingen opgetreden. Waar vroeger de schol de tong ruimschoots overtrof in aantallen, zijn nu de verhoudingen min of meer gelijk. Deze laatste veranderingen zijn terug te voeren op het klimaat.

Klimaatverandering

Het zeewater in de Noordzee en de Waddenzee is geleidelijk aan het opwarmen (zie ook de digitale nieuwsbrief van deze week). Voor de tong is dit gunstig. De eieren van deze soort komen bij hogere temperaturen sneller tot ontwikkeling. De jonge vis kan daardoor eerder de Waddenzee opzoeken. Sinds de jaren zeventig is het groeiseizoen van de tong met bijna 20% verlengd.
Voor de schol is de opwarming tot nog toe minder profijtelijk geweest. Deze soort verkiest koelere wateren en kent een noordelijker verspreidingsgebied dan de tong. De ontwikkeling van de eieren is de afgelopen jaren nauwelijks versneld. De lengte van het groeiseizoen van de schol is met nog geen 5% toegenomen.
Ook de jonge schol in de Waddenzee profiteert niet van de opwarming; zij heeft er eerder last van. Terwijl de jonge tong zelfs bij temperaturen boven de 25 graden goed gedijt, neemt bij de schol de groei al af boven de 20 graden Celsius.

Jng schl, llnstnd, rstg krktr, zkt kndrkmr

In de zomer komt de temperatuur van het zeewater in de Waddenzee regelmatig boven de 20 graden Celsius uit. Met de stijging van de temperatuur door de klimaatverandering worden de omstandigheden in de Waddenzee voor de schol steeds ongunstiger. In de toekomst zal deze vis wellicht moeten uitwijken naar een andere, koelere kinderkamer.

Bron:

Teal en anderen (2008) Marine Ecology Progress Series 358: 219-230
HW van der Veer, R Dapper & J IJ Witte (2001) Journal of Sea Research 45: 271-279

---

Archief WadWeten

03-09-2010  |   Zeehonden en Zeevis
27-08-2010  |   Amerikaanse zwaardschedes zijn vis- en vogelvoer
20-08-2010  |   De ritmiek van de waddeneilanden
08-07-2010  |   De denkwereld van de oorkwal
02-07-2010  |   Een houvast voor mosselen
25-06-2010  |   Van zeebodem naar een paradijselijk nieuw land
18-06-2010  |   Een vlucht regenwulpen
11-06-2010  |   De afsluiting van de Zuiderzee op de gevoelige plaat
04-06-2010  |   Zuiderzee heet nu IJsselmeer
28-05-2010  |   Plakkende algenmatten beschermen wadbodem
21-05-2010  |   Het Waddenlandschap en haar elementen
14-05-2010  |   Pioniers van het landschapsonderzoek in het Waddengebied
07-05-2010  |   Sedimentatie en zeespiegelstijging
29-04-2010  |   Kanoetentrek is afhankelijk van hoe de wind waait
23-04-2010  |   CO2 in de Waddenzee
16-04-2010  |   Virussen tellen op Helgoland
09-04-2010  |   Glipt de paling ons tussen de vingers?
02-04-2010  |   De mossels, kokkels, vogels en vissers van de Wash
26-03-2010  |   Rijsdammen doen vastelandskwelders herrijzen
19-03-2010  |   Waddenzeespiegelstijging
12-03-2010  |   Een ongewisse toekomst voor eilandkwelders
05-03-2010  |   Chaos in de Waddenzee
26-02-2010  |   Kwelders onder de aandacht
19-02-2010  |   Pirates of the Wadden
12-02-2010  |   De Kinderkamer van de Noordzee
05-02-2010  |   Navigeren door de Vliestroom in voorbije tijden
29-01-2010  |   Over ’t Visschen en Jaaghen.
22-01-2010  |   ’t visschen der blomkes
15-01-2010  |   Een ijspaleis
18-12-2009  |   Krimp in de Waddenzee
11-12-2009  |   Het prijskaartje van een olieramp
27-11-2009  |   Algenarchief in de bodem schrijft geschiedenis van het IJsselmeer
20-11-2009  |   Parasieten en wadplaten
13-11-2009  |   Muiltje voorkomt voetinfectie bij mossel
05-11-2009  |   De projectontwikkelaars van het wad
30-10-2009  |   Wadpier in de Waddenzee: niet een soort, maar twee!
23-10-2009  |   Hoezo, stinkende modder?!
16-10-2009  |   Magnetische bacteriebolletjes pingpongen in de Waddenzee
09-10-2009  |   Exotische schoonheid in de Waddenzee?
02-10-2009  |   Weggeslagen kleilagen en opgestoven duinen
25-09-2009  |   Kwallenzee
18-09-2009  |   Dynamiek van water en sediment in de Ostfriese Waddenzee


Eerder onder de naam "Wetenschapscolumn" in de digitale nieuwsbrief van de Waddenvereniging verschenen artikelen van Maria van Leeuwe vindt u hier.