WADWETEN

‘WadWeten’ verschijnt wekelijks in de digitale nieuwsbrief (aanmelden kan hiernaast op de pagina onder "Nieuwsbrief") en op de websites van de Waddenvereniging en de Waddenacademie. In deze serie artikelen wordt het waddengebied beschreven vanuit verschillende onderzoeksdisciplines, zoals de biologie, de geologie en de cultuurhistorie. Een wetenschappelijke benadering in heldere taal. De berichten worden beurtelings geschreven door dr. Maria van Leeuwe, projectmedewerker van de Waddenvereniging en dr.Tim van Oijen, wetenschappelijk medewerker van de Waddenacademie.

PIONIERS VAN HET LANDSCHAPSONDERZOEK IN HET WADDENGEBIED

vrijdag 14 mei 2010

Door Tim van Oijen

Het verleden van het Waddenland wordt al eeuwenlang door wetenschappers bestudeerd. Behalve archeologen en geschiedkundigen zorgden juist ook natuurwetenschappers voor een vooruitgang in de kennis van de historie van het gebied. Onder hen Rembertus Westerhoff (1801-1874) en Gosiwinus Acker Stratingh (1804-1876).
Het onderzoek naar de historie van het Nederlandse kustlandschap heeft een enorme ontwikkeling doorgemaakt. Deze staat opgetekend in het onlangs uitgebrachte boek “Van Groningen tot Zeeland - Geschiedenis van het cultuurhistorisch onderzoek naar het kustlandschap”. In een van de hoofdstukken wordt uitgebreid aandacht besteed aan studies in de Waddenregio. Hierin wordt beschreven hoe in de eerste helft van de negentiende eeuw het onderzoek vooral werd gedaan door medici, chemici en biologen.

Westerhoff en Acker Stratingh

Rembertus Westerhoff (1801-1874) en Gosiwinus Acker Stratingh (1804-1876), beide medici, droegen veel bij aan de kennis over het vroegere waddenlandschap van Groningen, de bewoning van de wierden en de geschiedenis van de dijken. Beiden reageerden op een prijsvraag voor een Natuurhistorie van Groningen die in 1822 werd gehouden. Ze waren toen nog student geneeskunde. Ze wonnen en ontvingen driehonderd gulden subsidie om hun wierdenonderzoek voort te zetten. Hoewel de samenwerking niet goed was, kwam het deel dat Acker Stratingh voor zijn rekening had genomen wel af. Dit deel verscheen in 1839 onder de titel natuurlijke historie der provincie Groningen. Het deel van Westerhoff verscheen nooit. Zijn manuscript is na zijn dood vermoedelijk verbrand. Westerhoff heeft wel een groot aantal andere publicaties uitgebracht. En daar waar Acker Stratingh zich meer bij de feiten hield, koos Westerhoff vaak voor het schrijven van een mooi verhaal. Met een origineel betoog wist hij bijvoorbeeld rechters te overtuigen dat de wadden de oevers van rivieren zijn en niet de oever van de zee.

Eredoctoraat

Met de kennis van nu verdient Acker Stratingh de grootste eer. Hij publiceerde als eerste een geologische kaart van de provincie Groningen. Verder schreef hij samen met de landmeter en ijker Gerardus Azings Venema (1808-1873) een verhandeling over de Dollard. Het is een synthese van historisch onderzoek en natuurwetenschappelijke waarnemingen. Beide geleerden kregen voor hun werk een eredoctoraat in de natuurwetenschappen van de Groninger Universiteit (1850 en 1864).

Bron:

Borger, G.J., Breuker, P., en H. de Jong (2010). Van Groningen tot Zeeland - Geschiedenis van het cultuurhistorisch onderzoek naar het kustlandschap. ISBN 9789087041649.

---

Archief WadWeten

03-09-2010  |   Zeehonden en Zeevis
27-08-2010  |   Amerikaanse zwaardschedes zijn vis- en vogelvoer
20-08-2010  |   De ritmiek van de waddeneilanden
08-07-2010  |   De denkwereld van de oorkwal
02-07-2010  |   Een houvast voor mosselen
25-06-2010  |   Van zeebodem naar een paradijselijk nieuw land
18-06-2010  |   Een vlucht regenwulpen
11-06-2010  |   De afsluiting van de Zuiderzee op de gevoelige plaat
04-06-2010  |   Zuiderzee heet nu IJsselmeer
28-05-2010  |   Plakkende algenmatten beschermen wadbodem
21-05-2010  |   Het Waddenlandschap en haar elementen
14-05-2010  |   Pioniers van het landschapsonderzoek in het Waddengebied
07-05-2010  |   Sedimentatie en zeespiegelstijging
29-04-2010  |   Kanoetentrek is afhankelijk van hoe de wind waait
23-04-2010  |   CO2 in de Waddenzee
16-04-2010  |   Virussen tellen op Helgoland
09-04-2010  |   Glipt de paling ons tussen de vingers?
02-04-2010  |   De mossels, kokkels, vogels en vissers van de Wash
26-03-2010  |   Rijsdammen doen vastelandskwelders herrijzen
19-03-2010  |   Waddenzeespiegelstijging
12-03-2010  |   Een ongewisse toekomst voor eilandkwelders
05-03-2010  |   Chaos in de Waddenzee
26-02-2010  |   Kwelders onder de aandacht
19-02-2010  |   Pirates of the Wadden
12-02-2010  |   De Kinderkamer van de Noordzee
05-02-2010  |   Navigeren door de Vliestroom in voorbije tijden
29-01-2010  |   Over ’t Visschen en Jaaghen.
22-01-2010  |   ’t visschen der blomkes
15-01-2010  |   Een ijspaleis
18-12-2009  |   Krimp in de Waddenzee
11-12-2009  |   Het prijskaartje van een olieramp
27-11-2009  |   Algenarchief in de bodem schrijft geschiedenis van het IJsselmeer
20-11-2009  |   Parasieten en wadplaten
13-11-2009  |   Muiltje voorkomt voetinfectie bij mossel
05-11-2009  |   De projectontwikkelaars van het wad
30-10-2009  |   Wadpier in de Waddenzee: niet een soort, maar twee!
23-10-2009  |   Hoezo, stinkende modder?!
16-10-2009  |   Magnetische bacteriebolletjes pingpongen in de Waddenzee
09-10-2009  |   Exotische schoonheid in de Waddenzee?
02-10-2009  |   Weggeslagen kleilagen en opgestoven duinen
25-09-2009  |   Kwallenzee
18-09-2009  |   Dynamiek van water en sediment in de Ostfriese Waddenzee


Eerder onder de naam "Wetenschapscolumn" in de digitale nieuwsbrief van de Waddenvereniging verschenen artikelen van Maria van Leeuwe vindt u hier.