In het boekje Veiligheid bieden, veiligheid krijgen is goed te zien hoe snel olie zich verspreidt in het waddengebied na een ramp. Het boekje kun je hier downloaden. Ook het Ecologisch spoorboekje voor oliebestrijding op de Waddenzee kun je hier downloaden.

Rampenbestrijding

Olie in de Waddenzee. De kans dat het gebeurt is klein, maar de gevolgen voor plant, dier en mens kunnen desastreus zijn. De Waddenvereniging houdt zich bezig het met voorkomen van lozingen en een goede voorbereiding voor oliebestrijding in het geval het toch mis gaat.

 

Waarom is olie een ramp?

Hoewel olie een natuurlijke brandstof is, is het zeer schadelijk voor het milieu. Het bestaat van nature uit giftige bestanddelen (aromaten) en is opgebouwd uit een mengsel van verschillende stoffen. De lichte bestanddelen zijn het meest giftig, maar vervliegen snel wanneer de olie in zee komt. De zware bestanddelen zijn kleverig en kunnen zee, kust en stranden bedekken waardoor vele planten en dieren om het leven komen. Ook kleine hoeveelheden olie kunnen al grote gevolgen hebben. Een druppel olie zo groot als een 20 cent munt kan een vogel doden. Eén druppel olie maakt het waterdichte verenkleed van de vogel lek. Hierdoor verliezen ze hun thermische isolatie, drijfvermogen en stijgkracht. Bovendien zullen ze proberen hun verenkleed schoon te maken, waarbij ze de giftige olie binnen krijgen. In veel gevallen hebben olierampen zowel economische als ecologische gevolgen.

 

Eén getijde de tijd

De Noordzee is een van de drukst bevaren gebieden ter wereld. Dagelijks varen er zo’n 400 schepen langs onze kust. Een vervuiling op de Noordzee kan door wind en stroming ook in de Waddenzee terecht komen. Ook de Waddenzee wordt druk bevaren. Hoewel scheepvaart zo goed mogelijk wordt gereguleerd, valt een olie-incident niet uit te sluiten.

Simulatiemodellen laten zien dat bij een olie-incident vlak bij de Waddenzee we slechts één getijde de tijd hebben om in te grijpen. Door wind en stroming verspreidt de olie zich namelijk snel naar moeilijk bereikbare gebieden. Een supersnelle inzet van menskracht en materieel is een vereiste om dit te voorkomen. Daarom is een goede samenwerking tussen verschillende partijen erg belangrijk. Uiteraard is het beste allerbeste om een olieverontreiniging te voorkomen. Veilige schepen, goed opgeleid personeel en goede scheepvaartverkeerssytemen is daarvoor een absolute vereiste! De Waddenvereniging is aanjager om dit te bewerkstelligen.

 

Waddenzee geen gewone zee, geen gewone oliebestrijding

De Waddenzee is in veel opzichten anders dan andere zeeën. Het is een ondiepe zee. Op de Noordzee worden er veegarmen gebruikt, die aan diepstekende schepen zijn gekoppeld. Deze veegarmen kunnen olie opvegen en vervolgens wordt de olie in de beun van het schip gepompt. Omdat de Waddenzee veel ondieper is, zijn de laatste jaren nieuwe olieverzamelsystemen ontwikkeld voor ondiep water. Toch blijft het opruimen van olie moeilijk. Deze nieuwe systemen kunnen wel olie ruimen vanaf het water, maar niet in de kwelders of op de wadplaten.

Door de getijdenwerking vallen gemiddeld twee keer per dag grote delen van de Waddenzee droog. De wadbodem is vol leven. Juist dit rijke bodemleven is een van de bijzonderheden van de Waddenzee. De vele bodemdiertjes graven evenzoveel gangetjes in de zeebodem. Op deze manier vormt de zeebodem tijdens een olieverontreiniging een soort spons die zich volzuigt met olie. De bodemdiertjes gaan dood en de olie is zit verstopt in de zeebodem. 

De getijdenwerking zorgt voor een sterke stroming op sommige plekken in de Waddenzee. Hierdoor zijn oliewerende schermen niet effectief. Extra kwetsbare gebieden kunnen dus niet zomaar even afgesloten worden.

 

50 praktische aanbevelingen

Niet alleen de Waddenvereniging, maar ook andere partijen maakten zich zorgen over de rampenbestrijding en veilige begeleiding van het scheepvaartverkeer. Samen met Rijkswaterstaat, de Veiligheidsregio en Groningen Seaports en vertegenwoordigers uit alle lagen van de rampenbestrijding heeft de Waddenvereniging gezocht naar haalbare en praktische oplossingen om de Waddenzee beter te beschermen tegen olierampen. Het leverde vijftig praktische aanbevelingen op, die zijn samengevat in het boekje Veiligheid bieden, veiligheid krijgen. De Waddenvereniging zet zich in dat al deze aanbevelingen worden uitgevoerd. Een van de aanbevelingen is het Ecologisch spoorboekje voor oliebestrijding op de Waddenzee.