CleanUpXL van start!

De ramp met de MSC Zoe in de nacht van 1 op 2 januari 2019 staat nog scherp op het netvlies. De aangespoelde autodeuren, handtassen en My Little Pony’s domineerden dagenlang het nieuws. Duizenden mensen kwamen in actie om vrijwillig de troep op de Wadden op te ruimen. Nu, ruim twee jaar later, weten we dat de Noordzeekustzone boven de Waddeneilanden nog vol ligt met afval dat niet wordt opgeruimd. Ja, het kost veel geld om op te ruimen, maar wat is de prijs als we de rommel laten liggen? Daarom zijn we erg blij dat de Postcode Loterij ons steunt om samen met Stichting De Noordzee, Stichting Duik de Noordzee schoon en de Natuur- en Milieufederaties de CleanUpXL de komende jaren te gaan realiseren.  

 

Waarom is niets doen voor ons geen optie?

Ondiepe zeeën als de Waddenzee zijn van groot belang voor miljoenen (trek)vogels, zeehonden, vissen en andere dieren. De Waddenzee is uniek en het enige natuurlijke UNESCO Werelderfgoed in Nederland. Bovendien is de Noordzee het grootste natuurgebied van Nederland. Wij vinden het onacceptabel om zoveel troep, dat niet thuishoort in kwetsbare natuurgebieden, te laten liggen. Plastic afval bijvoorbeeld, vergaat niet. Het breekt af in microscopische kleine deeltjes die de hele voedselketen verontreinigen. Ze bedreigen niet alleen alle in zee levende dieren, maar ook onze gezondheid. Via wind en stroming vervuilt het afval onze stranden, zeebodem, kwelders en duinen, waar het schade aan richt. Het druist in tegen alles waar wij voor staan: behoud, bescherming en duurzaam gebruik van de Wadden- en Noordzee. Bovendien willen we voorkomen dat het laten liggen van zoveel afval een slecht voorbeeld vormt.

 

Containerscheepvaart blijkt niet veilig

Na de containerramp met de MSC Zoe hebben Nederland, Duitsland en Panama onderzoek gedaan naar de toedracht. Wat blijkt? De containerscheepvaart is onveilig en dat is een mondiaal probleem. Door grote deining komen zulke sterke krachten op het schip en de containers, dat het onmogelijk is om containers aan boord te houden. Terwijl containerschepen groter zijn geworden en nog steeds groter worden, is de wijze van waarop containers worden vastgezet niet wezenlijk veranderd. De Onderzoeksraad voor de Veiligheid vraagt na het voorval met de MSC Zoe een actievere houding van de Nederlandse overheid ten aanzien van risicobeheersing van containerverlies op de vaarroutes ten noorden van de Waddeneilanden. Gelukkig pakt het kabinet die handschoen op en ligt er een reactie van het (demissionair) kabinet, over hoe ze de aanbevelingen van de OVV handen en voeten gaan geven. Enkele maatregelen zijn reeds genomen, maar er moet nog veel gebeuren. Daar willen wij de overheid graag bij helpen. 

Wat willen we samen bereiken?

Met het project ‘Clean Up XL’ willen we de volgende resultaten bereiken:

  • 800.000 kilo vuil wordt opgeruimd in de entree van Werelderfgoed Waddenzee.
  • Betere bescherming van onze zeeën door veiligere containerscheepvaart en betere rampenbestrijding.
  • Meer bewustwording bij publiek en politiek: nu en in de toekomst mogen geen tonnen vuilnis in (beschermde) natuur blijven liggen.
  • Gedragsverandering inzetten bij consumenten en stakeholders.

 

Wat gaan we doen?

 

Opruimen/Bergen

Bergers gaan jaarlijks tijdens een expeditie zo veel mogelijk grove spullen van MSC Zoe bergen, op basis van sonarbeelden. Bovendien nemen ze ook ander grof vuil mee wat ze tegenkomen. Duikers van Stichting 'Duik de Noordzee Schoon' duiken rond afvalhotspots van de MSC Zoe. Zij ruimen kleine spullen op rondom wrakken en filmen onder water.
 

Opruimen op een duurzame manier

et afval wat we bergen willen we zoveel mogelijk recyclen. Om het transport te beperken, werken we samen met regionale afvalverwerkers. Van bijvoorbeeld het plastic dat nog bruikbaar is willen we nieuwe producten maken op een wijze die ook weer aandacht genereert voor het probleem van afval in zee en de noodzaak van duurzaam en veilig (container) vervoer over zee. We werken met bergingsschepen die helaas nog op fossiele brandstof varen. Daarom compenseren we  de we de veroorzaakte CO2 – uitstoot in dit project. Dit doen we lokaal in de Nederlandse Koolstofbank ‘veenweidengebieden’, samen met de Natuur en Milieufederaties. Door het grondwaterpeil in deze gebieden te verhogen, wordt voorkomen dat het veen oxideert en daarmee grote hoeveelheden CO2 uitstoot. Het compenseren in het veenweidengebied biedt perspectief voor ons klimaat, het landschap, voor het bufferen van water voor weidevogels en boeren en bovendien voor de Wadden.

 

Gedragsverandering door bewustwording

Er spoelen nu geen hele containers meer aan, waardoor het misschien lijkt alsof er niet zoveel meer aan de hand is, maar er is nog steeds heel veel rommel van de containerramp en dat willen wij laten zien. We organiseren Clean Ups in het waddengebied en registreren het afval. Duikers van Stichting Duik de Noordzee Schoon maken filmbeelden van de hoeveelheid rommel die er nog boven de Waddeneilanden onder water ligt. Dit levert krachtige beelden op, waar we met z’n allen niet omheen kunnen. We maken op verschillende plekken in het Waddengebied fysiek zichtbaar hoeveel afval we al hebben geborgen. Stichting De Noordzee organiseert interactieve sessies, waarbij het geborgen afval onder leiding van een afvalexpert wordt geanalyseerd. Zij nodigen hierbij verschillende stakeholders uit om meer bewustzijn bij hen te creëren en ook om oplossingen te bedenken om afval in zee te voorkomen.

 

Politieke lobby

Naar aanleiding van de onderzoeken naar de toedracht van de containerramp met de MSZ Zoe, zijn al veel belangrijke aanbevelingen gedaan. Gelukkig neemt Minister Cora van Nieuwenhuizen deze aanbevelingen over. Ze heeft al goede maatregelen genomen en aangekondigd om de containervaart boven de Waddeneilanden veiliger te maken. Omdat de scheepvaart internationaal is georganiseerd, moet er met veel andere partijen en organisaties in veel verschillende landen worden samengewerkt. Vanuit dit project willen wij samen met de overheid werken aan een goede bescherming van de kwetsbare, unieke natuur van ons UNESCO Werelderfgoed Waddenzee en de Noordzee tegen scheepsrampen. Wij doen dit via lobby op cruciale momenten.

 

Samen sterk!

Wij geloven dat je pas écht dingen voor elkaar krijgt als je de verbinding met anderen zoekt. Binnen het project CleanUpXL werken we met verschillende partijen samen, zowel nationaal als internationaal, natuurorganisaties als bedrijfsleven als overheden. Het is mooi om te zien hoeveel partijen meedenken en meewerken om al het afval uit zee te halen. Samenwerken levert daarin altijd de beste resultaten. CleanUpXL is bedoeld is aanvullend op alle mooie initiatieven die er al bestaan, samen optrekken richting een schone zee. Heb je vragen of ideeën? Neem contact op met onze collega Ellen Kuipers via mail.

 

Op de hoogte blijven?

Schrijf je in voor het maandelijkse WADDEN nieuws.