Online vismonitor
Vijftig jaar al onderzoekt het Koninklijk Nederlands Instituut voor Onderzoek der Zee (NIOZ) de visstand in de Waddenzee met behulp van een fuik in het Marsdiep. De onderzoeksgegevens kun je opvragen op waddenzeevismonitor.nl. Je kunt er grafieken samenstellen, naar tijd en naar vissoort en informatie vinden over de vissoorten in de Waddenzee. De site is een project van NIOZ, Waddenvereniging en Sportvisserij Nederland.
Foto: Duikvereniging Hydrofiel

 

Vis en visserij

 

Vissen in een uniek en beschermd natuurgebied als de Waddenzee kan alleen als de visserij goed is afgestemd op de natuurlijke draagkracht van het ecosysteem. Dit vraagt om uitstekend beheer van de populatie en om actuele kennis en inzicht over de impact van de visserij op het onderwaterleven. Deze actuele kennis is in veel gevallen niet beschikbaar waardoor het vaak onduidelijk is wat het effect van een bepaalde vorm van visserij is op de natuurwaarden van de Waddenzee. Dit maakt dat er uit voorzorg voldoende marge moet worden ingebouwd in de afgegeven vergunningen.
Ook vraagt visserij op de Waddenzee om flexibiliteit. Flexibiliteit om minder te kunnen vissen in arme jaren of flexibiliteit om over te kunnen stappen op een andere visserij als de natuurimpact niet opweegt tegen de opbrengsten. Deze actuele kennis en flexibiliteit zijn nu onvoldoende aanwezig.

 

Visserij in balans met de natuur

Op de Waddenzee wordt vooral op garnalen, mosselen en kokkels gevist. Deze schaal- en schelpdieren konden tot voor kort ongelimiteerd geoogst worden. In balans met de natuur houdt in dat de visserij geen onomkeerbare natuurschade aanricht en dus verenigbaar is met de status van de Waddenzee als natuurgebied. In balans betekent dat een populatie niet wordt overbevist, maar ook dat de gebruikte vistechniek niet gepaard gaat met te veel bijvangst of schade aan het leven op de zeebodem. De hoeveelheid ruimte die er is om te vissen kan verschillen van jaar tot jaar, de natuur bepaalt. Door druk van onder andere de Waddenvereniging wordt de visserij op schelpdieren nu jaarlijks afgestemd op wat er in de Waddenzee aanwezig is.  

 

Wat doet de Waddenvereniging?

Vissen in beschermde natuurgebieden (Natura2000) vraagt om een extra vergunning, een zogenaamde natuurbeschermingswetvergunning. Via deze vergunning wordt geborgd dat de visserij geen blijvende schade aan de beschermde natuur veroorzaakt. De Waddenvereniging grijpt de verlening van deze vergunning aan om te toetsten of de voorgestelde intensiteit van vissen wel passend is bij de Waddenzee. Vroeger leidde deze vraag steevast tot een rechtszaak. Tegenwoordig is het de intentie van de Waddenvereniging om in overleg met vissers en de vergunningverlener (rijk of provincie) tot een stapsgewijze verduurzaming van de visserijvormen te komen die passend is bij de Waddenzee.

 

Hoe is de situatie nu?

Voor de grotere visserijen op de Waddenzee zijn er afspraken gemaakt. De mechanische kokkelvisserij is verboden en de handmatige kokkelvisserij beperkt zich tot het opvissen van maximaal 5% van het totaal aanwezige bestand. De mosselteelt maakt een transitie door waarbij stapsgewijs het mosselzaad wordt gevangen via mosselzaad-invanginstallaties waardoor de mosselzaadbanken op de zeebodem niet langer worden weggevist. En met de garnalenvissers en het ministerie van LNV is afgesproken dat een groeiend deel van de Waddenzee en kustzone boven de Waddeneilanden wordt gesloten om zo het bodemleven te sparen. Deze afspraken zijn vastgelegd in het VIBEG convenant en VISWAD convenant. Helaas is de voortgang in deze visserij-convenanten, waarbij het gaat om vrijwillige afspraken, de laatste jaren gering. Noodgedwongen probeert de Waddenvereniging daarom steeds vaker de verduurzaming van de visserij ook via juridische procedures te bespoedigen.

 

Black box

Wat is dan een passende visserij die in balans is met de natuur? Voor de Waddenvereniging vormt degelijk onderzoek de basis voor het bepalen van de ruimte die er is voor de visserij op de Waddenzee. Is die informatie niet voorhanden, dan vis je behouden en voorzichtig. Liever later constateren dat er meer ruimte is dan gedacht, dan achteraf moeten vaststellen dat er te intensief is gevist. Voor veel vragen ontbreekt die goede onderbouwing. Relatief simpele vragen als 'waar wordt er gevist?' blijken vaak lastig te beantwoorden. 

Een passende visserij op de Waddenzee is een volledig transparante visserij zodat continu kan worden bepaald of er wordt voldaan aan de vergunningvoorwaarden. De Waddenvereniging pleit daarom voor het breed invoeren van een Blackbox op alle vissersschepen. De Black box stuurt regelmatig gegevens over waar er gevist wordt door naar de vaste wal. Dit geeft voor vergunningverleners, beheerders en onderzoekers het benodigde inzicht in de visserijactiviteiten op de Waddenzee.



Lees ook ons dossier over onderwaternatuur